İndiki vaxtda dünyanın demək olar ki, bütün bölgələrində obezite nisbəti artır. Bu vəziyyət yalnız yetkin qadın və kişiləri deyil, uşaqları və gəncləri də təsir edir. Ürək və damar xəstəlikləri, diabet, hipertoniya, bəzi xərçəng növləri, əzələ skelet sistemi xəstəlikləri kimi xəstəliklərin meydana gəlməsinə, həyat keyfiyyətinin azalmasına və ölümlərə gətirib çıxaran piylənmə, yalnız qlobal ölçüdə bir xalq sağlamlığı problemi olmaqla qalmayıb, ölkə iqtisadiyyatlarına mənfi istiqamətdə təsir edən bir ünsür.
Dünya Sağlamlıq Təşkilatının statistikasına görə, 400 milyon obez və 1,6 milyard çox kilolu insan var dünyada. Bu rəqəmlər son 30 ildə ikiyə dözdü. 2015-ci ildə 700 milyon obez, 2,3 milyard çox kilolu olacağı təxmin edilir. "Köklük, alınan kalorinin xərclənən kaloridən çox olması vəziyyətidir, yediyin qidalarla, xərclədiyin kalorini dengelersen problem həll edilər" deyən Mütəxəssis Diyetisyen İkon Çita, obezite problemi və bəslənmə vərdişləriylə əlaqədar bu məlumatları verir:
"Türkiyədə ən çox oxunan on kitabdan üçü qidalanma əlaqədar. İndoneziya biberinden Meksika salatasına, Nigeriya domatesinden İtalyan soğanına qədər qidalanma və yeməklərlə əlaqədar hər şeyi bilir olmasına və bitirdiyimiz pəhriz kitablarının sayının belə müəyyən olmamasına baxmayaraq köklük hələ böyük bir problem. Çünki sıravi vətəndaş hələ nəyi, nə vaxt, nə qədər yeyib içəcəyim ziddiyyəti içində.
Məsələn; cəmiyyət olaraq, pomidorda likopen olduğunu bilir amma bir gündə nə yediyimizin və nə qədər yediyimizin fərqində deyilik. Məlumatın sizə faydası olsa əhəmiyyətlidir. Bildiyinizi davranışlarınıza, həyatınızda tətbiq keçirməlisiniz. Tətbiqə keçirməkdə çətinlik çəkirsinizsə önünüzdəki maneələri fərq etməlisiniz.
Ən müvəffəqiyyətli olan danışanlarım, ümumiyyətlə ilk dəfə diyetisyene gələnlər və ya qidalanma əlaqədar daha əvvəl heç bir şey oxumamış olanlar. Mən danışarkən, məni həqiqətən duyurlar. Dinlərkən məlumat çirkliliyi yaşamadıqları üçün Danışmalarımız öz filtrelerinden keçirərək duymuyorlar. Ancaq mənə danışanlar arasında çox yanılanlar çox bilənlər olur. 'Əslində mən də sizin qədər qidalanma bilirəm' deyə başlayan cümlələr, adamın əslində məni heç duyamayacağının göstəricisi.
Bəslənmə mövzusunda bir nizam tutmaq və bunu həyatınızın bir parçası etmək istəyirsinizsə, hər hansı bir mütəxəssisə getdiyinizdə, ona təslim ola bilməniz müvəffəqiyyətin ən əhəmiyyətli açarıdır. Bir mütəxəssisdən kömək istədiyinizdə icazə verin ki, sizə kömək edə bilsin.
Bir digər mövzu da əslində bu ölkənin insanlarının başqa mədəniyyətlərin səhiyyə reçetelerine ehtiyacı olmamasıdır. Türk mətbəxi, Qərbdəki bir çox mətbəxdən çox daha zəngin və balanslı bəslənməyə uyğundur. Bizim mətbəx ənənəmizin görə bir qab ətli balqabaq dolması və qatıqla qarınınızı doyurduğunuzda bədəninizin ehtiyacı olan bütün qida qruplarını qarşılamış olursunuz. Bu səbəblə, öz mətbəx nizamınızı pozmadan yalnız yediyiniz yeməklərin miqdarının fərqində olaraq bu problemi həll edə bilərsiniz.
Qidalanma əlaqədar bir digər səhv də hər gün kilo verilə düşüncəsidir. Bütün gün istehlak maye və yemək miqdarına, bədənin o gün içindəki şişinə, sidik və qəbizlik vəziyyətinə görə ağırlıq gün içində dəyişir. Sizin yeməkdən sonra almış kimi gördüyünüz kilo, əslində bədəninizdə anbar ediləcək olan yağ miqdarı demək deyil. Gün ərzində əldə edilən tərəzi nəticələri səhvdir və adamda mənəvi pozuqluğu yaratmaqdan başqa bir işə yaramaz.
Ayrıca, diyet edərkən hər gün nizamlı kilo itkisi olmaya bilər. Ya da bədən yağ faizi düşüb, əzələ kütləsi artmış ola bilər. Lakin əzələ kütləvi artımı tərəziyə kilo artımı kimi öz əksini tapmışdır. Halbuki bədəndə əzələ artımı çox sağlam bir şeydir. Ayrıca uzun müddət ayaqda qalmaq, səyahət kimi səbəblərdən ötəri bədəndə şiş meydana gəlmiş ola bilər. Bu vəziyyət bir neçə gün içində keçər, lakin çəkidə kilo artımı olaraq görülə bilər.
Ağırlıq itkisi davam edərkən, vaxt üç-dörd gün kilo verilemeyebilir. Çəki verilməyən günlər 'Pəhriz edirəm amma kilo verə bilmirəm' bəhanəsiylə pəhrizdən imtina tez-tez görülən bir şeydir. Halbuki diyetə davam edilsə, ağırlıq itkisi də davam edəcək.
Xüsusilə qadınlarda mensturasya dövründə və əvvəlində meydana gələ biləcək şiş ötəri 1-2 kiloqram ağırlıq artımı müşahidə. Qadınlar gerçək kilosunu, bu dövr bitdikdən üç gün sonra görə bilər. Bu dövrdə dartılıb boşu boşuna özünə qızmayanın ehtiyac yoxdur. Digər tərəfdən tərəzilər zaman içində kalibrləmə pozula bilər, doğru kilodan sapmalar ola bilər. Buna görə ağırlıq, hər çəkidə fərqli çıxa bilər, bu da yanıldıcı ola bilər. Əhəmiyyətli olan yalnız kilo vermək deyil, bəslənmə vərdişlərini uzun davamlı dəyişdirməkdir. Buna görə məqsədiniz əvvəl balanslı və kafi bəslənmək, sonra kilo itirmək olsun.Yeməkdə doğrular və səhvlər
Bəslənmədə diqqət edilməsi lazım olanlar
• Qısa müddətli həllər vəd edən pəhrizlərdən uzaqlaşın.
• Həyat boyu tətbiq edə biləcəyiniz bir bəslənmə nizamına keçin.
• kalori saymaq məhbusu olmayın. Doğru miqdar və birləşməsi öyrədəcək bir bəslənmə ekspertindən dəstək alın.
• Tek tip bəslənmə nizamından qaçının.
• Sevdiyiniz yeməkləri doğru bəslənmə nizamında istifadə öyrənin.
• Təzə qidaları hazır qidalara üstünlük verin.
• Həddindən artıq qatqılı, şəkərli və yağlı yeməklərdən uzaq durun.
• Yeməkləri sous yerinə, ədviyyatlarla dadlandırın.
• Gerçək kilo itkisi yağ itkisidir. Bədəninizdən su atmağa fokuslanmayın.
• Doyduğunuz zaman qabı yarım buraxmağı öyrənin.
• Bədəninizi sev, özünüzü ac buraxmayın.
• Bir payı həddindən artıq yeyib, digər payda özünüzü cezalandırmayın.
• Şəkəri meyvə kimi təbii qidalardan alın.
• Hər lokmanızı on dəfə çeynəyin. "
Yorum Gönder